FOREVER YOUNG - BOB DYLAN
“Forever Young” ve Bob Dylan
“Büyükannem aslen Türkiyeliymiş, eski Yunanlıların Euxine
dediği ve Lord Byron’un Don Juan’da bahsettiği Karadeniz’de bir liman şehri
olan Trabzon’dan yola çıkmış. Ailesi Türkiye’nin Ermenistan sınırındaki
Kağızman kasabasındanmış ve soyadları Kırgız’mış. Dedemin ailesi de aynı
bölgeden geliyormuş, ayakkabıcılık ve dericilikle uğraşıyorlarmış.
Büyükannemin ataları Konstantinapolisliymiş. Gençken
Richie Valens’in “gizemli Türkler ve gökteki yıldızlar” gibi sözler içeren “In
a Turkish Town”adlı şarkısını söyler ve Ritchie’nin herkesin söylediği “La
Bamba” dan daha yakın bulurdum bu şarkıyı, nedenini de hiç bilmezdim. Annemin
Nellie Turk adında bir arkadaşı bile
vardı, büyüme çağımda hep yanımızdaydı.
Bu satırlar 2016 ‘da Nobel Edebiyat Ödülü alan ve tüm
zamanların en iyi şarkı yazarı olarak gösterilen, yaşayan Rock efsanesi Bob
Dylan’a ait.
Kağızman’dan sonra Odesa’ya yerleşen, Rusya’daki 1905
pogromunda sonra da New York’a göç eden Yahudi bir ailenin çocuğu olarak 1941
‘de Minnesota’da dünyaya gelen Robert Allen Zimmerman, Greenwich’teki kulüplerde
gitar çalıp şarkı söyleyerek müzik kariyerine başlamıştı. Hayranı olduğu folk
müzik efsanesi Woody Guthrie’nin izinden giden Bobby, ünlü şarkıcının son
günlerinde düzenli olarak onu hastanede ziyaret etmiş ve “Song to Woody”
adlı şarkısı ile de ünlü şarkıcıyı onurlandırmıştı.
1950’lerin müzik kültürünün miadının dolmakta olduğunu
anlayan genç sanatçı, folk şarkılarının güncel kültürü aştığını düşünüyordu.
Şüphesiz bu düşüncesinde de büyük bir gerçeklik payı vardı. 1962 yılında
yazdığı ve protest folk müziğin mihenk taşlarından biri olan “Blowin’ in the
Wind”, zamanının ötesinde bir şarkı idi.
Şair Dylan Thomas’tan
esinlenerek sahne adını “Bob Dylan “olarak değiştirmişti. “The Times They
Are a-Changin” adlı albümü ve 1960’ların protest hareketlerinin ikonu olan
Joan Baez ‘le olan ilişkisi, Dylan’ın müzik dünyasındaki yerini, “protest
hareketinin önemli şarkı yazarlarından biri” olarak sağlamlaştırıyordu.
1965 yılında makas değiştiren Dylan, ilk defa Newport
festivalinde elektro gitar çalarak hayranlarını şaşırtmıştı.Bu, sanatçının ne
ilk ne de son kendini yenileyişi olacaktı. İki müzik türünün harika bir
bileşimi olan “Like a Rolling Stone” adlı şarkısı ile edebiyatla müziği de
birleştirmişti. Yıllar sonra “Büyük Amerikan şarkı geleneği içerisinde yeni
şiirsel ifadeler yaratmış olması” gerekçesi ile “Nobel Edebiyat Ödülü”
kazanmasında bu şarkının da büyük bir rolü olacaktı. “Rolling Stone” dergisi
2004 yılında ,“Tüm Zamanların en İyi 500 Şarkısı” listesinde” şarkıyı birinci
sıraya koyarak, derginin ismine ilham kaynağı olan parçayı ve onun yazarını onurlandırmış
oluyordu.
1966 yılında Dylan’ın hayatını değiştiren çok önemli iki
olay olmuştu. Ciddi bir motosiklet kazası geçirmiş ve yaralanmıştı. Üstelik aynı
yıl baba olmuştu. Koşuşturmacadan kaçmak için ailesi ile birlikte şehir dışına
yerleşmiş ve bir süre müzik dünyasından da uzak kalmıştı. Fakat başlarda onlar
için huzurlu gözüken Woodstock kasabası, adresini keşfeden hayranlarının
akınına uğrayınca, kasaba kaotik bir yere dönüşmüştü. Artık hem kasabadan hem
de kendisine atfedilen “kimlik”ten kaçmanın zamanı gelmişti. “Karşı- Kültür,
artık ne ise” onun temsilcisi olmak istemiyordu.
Joan Baez “To Bobby “adında protest bir şarkı yazarak
Dylan’ı kitlelere önderlik etmeye, dışarı çıkıp sorumluluk almaya çağırmıştı.
Baez’in “gözleri bütün gerçekleri görmüş gibi yaşlı ve
kendisi bir kış yaprağı kadar naif" olarak tanımladığı Dylan
ise yazdığı şarkı sözlerinden anlamlar çıkartılıp tartışmalar yaşanmasından ve
kendisine atfedilen “İsyan’ın önderi”, ”Anarşinin Başpiskoposu”
gibi isimlerle anılmaktan bıkmıştı.
Uzun bir süre ortalıkta görünmemişti ama müzik piyasası onun
yokluğunda aralarında Neil Young’ın da bulunduğu “Yeni Dylan”ları
keşfediyordu. Belki de artık geri dönmenin zamanı gelmişti ve üç yıl aradan
sonra ilk düzgün albümü için stüdyoya girdi. “Planet Waves” adlı
albümünde, baba olmanın da duygusallığı
ile bu kez aşk ve nostalji şarkıları yazmıştı. Bunların arasında bir şarkı ön
plana çıkıyordu, o da oğlu Jesse için yazdığı “Forever Young”idi. Bu şarkı
kafasında 5 yıldır dönüyordu ama tam olarak nasıl çalacağını da bilemiyordu.
Dylan’ı takip eden müzik uzmanları şarkı isminin “Neil
Young”a bir gönderme olabileceğini düşünseler de aslında şarkı sözleri için
Dylan dinsel köklerine başvuruyor ,Tevrat’ın alıntılar yaparak, yeni doğmuş oğluna
öğütlerde bulunarak ona uzun ve onurlu bir yaşam diliyordu.
“May God bless and keep you always
May your wishes all come true”
Tanrı sen her zaman kutsasın ve korusun,
Tüm dileklerin gerçek olsun.
Bu cümle Tevrat’ın dördüncü kitabı Bemidbar’dan (Sayılar
Kitabı’ndan) bir alıntı idi. ”Tanrı seni mübarek kılsın ve korusun, Tanrı
kutsal varlığı ile seni aydınlatsın” (Sayılar Kitabı 6:24)
“May you always be courageous
Stand up right and be strong”
Her zaman cesur ol
Doğru için ayağa kalk ve güçlü ol
Güçlü ve cesur terimleri Tevrat’ın 5.kitabı Devarim’de
(Tesniye) 10 kere geçiyordu ve genellikle İsrail halkına Vaat edilmiş
topraklara girmeden önce ilham vermek için kullanılıyordu.
“May you build a ladder to the stars
And climb on every rung”
Yıldızlara bir merdiven yap
Ve onun her basamağına tırman.
Bu mısralarda Bob Dylan, Tevrat ‘ın birinci kitabı Bereshit’te
(Tekvin) geçen “Yakup’un Merdiveni”ne bir gönderme yapmıştı. Yakup
rüyasında gökten inen bir merdivenden inip çıkan melekler görmüştü. (Tekvin
28:12). Yakup’un Merdiveni’ndeki her basamak bir yılı temsil ediyordu ve Dylan oğlunun
göğe uzanan merdivenin her basamağına tırmanmasını isteyerek onun için uzun bir
ömür dilemiş oluyordu.
Dylan direkt oğluna hitaben yazdığı şarkıyı, sözlerine uygun
bir şekilde çok duygusal bir yorumla kaydetmişti hatta o kadar ki yakın
arkadaşları ona “Hey Bob yaşlanıyor musun yoksa” diye takılmışlardı.
Bunun üzerine sanatçı şarkıyı bir de rock versiyonda kaydetmiş ama ilk kayıttan
vazgeçmeyerek her iki kaydı da albümüne koymuştu.
https://www.youtube.com/watch?v=P1fSVbBwVX8
Bob Dylan’ın hepsi derinlemesine analiz edilmiş ve Tevrat’tan
alıntıların bulunduğu birçok şarkısı vardır.70’li yılların başında kısa bir
dönem Evanjelist Hristiyanlığı seçen Dylan, tekrar Yahudiliğe dönmüştür. Birçok
şarkısında İncil’ den de alıntılar vardır.
Şarkıya dönersek, 2015 yılında X FACTOR UK yarışması
finalinde “Forever Young”ı seslendiren 17 yaşındaki yarışmacı Louisa
Johnson, sadece birinci olmakla kalmamış, gospel türünde bir koro eşliğindeki
harika yorumu ile İngiltere listelerinde 9.sıraya kadar yükselmişti.
https://www.youtube.com/watch?v=8Z9BE2Pz_VA
.
Derleyen:
V.Victor Mori
Kaynakça:
BBC,Smashed Hits: Forever Young,17.12.2015
Balasson Damian,Dylan and The Bible ,1962-2012, A Compendium
of Biblical References in the Songs of Bob Dylan,
Baz Prinz D.,Bob Dylan Forever Young,01.02.2018
Gobry Pascal E., Bob Dylan’s Biblical Imagination,14.10.2016
Rogovoy S.,For Bob Dylan’s 82nd birthday,his 10 most Jewish
songs,24.05.2022
Forever Young,Songfacts
Dylan Bob, Anılar Birinci Cilt,Chronicles Volume I ,2004,Çeviren
Ergenç A.,Göçmen A.,
Yorumlar
Yorum Gönder