SODADE - CESARIA EVORA
Bir Şarkının Hikayesi
Sodade – Cesaria Evora
https://www.youtube.com/watch?v=dNVrdYGiULM
Mariana Dos Santos , yüzlerce Cape Verde’li göçmenle beraber
,kahve ve kakao hasadında işçi olarak çalışmak üzere , Sao Tomé adasina gitmek için tekneye bindiğinde, henüz
18 yaşında idi.
Küçük ülkesi 1400 yılından beri Portekizli sömürgecilerin
kontrolündeydi ve diğer kolonilerdeki işgücü açığını kapatmanın en iyi yolu olarak
göçler teşvik ediliyordu.
Ayrıca Portekiz İmparatorluğu’nda köleliğin kaldırılmasından sonraki süreçte,
adalarda başgösteren kuraklık, açlık ve salgın, hastalıkları da beraberinde
getirmiş ve ardı ardına birkaç göç dalgasına sebebiyet vermişti. İşte 1954
yılında Mariana Dos Santos’u Sao Tomé
‘ye götüren göç dalgası da bunlardan
biri idi. Daha iyi bir hayat yaşamak amacı ile,ailesinden ve sevdiklerinden
uzaklaşacak ve bir bilinmezliğe doğru yol alacaktı.
Kontratlarını imzalayan göçmenlere teknede uyumaları için bir
şilte ve bir battaniye veriliyordu ve
Sau Nicolau adasından başlayan yolculukları 9 gün sürüyordu.
Mariana kendisini, adasından ve ailesinden ve sevdiğinden 10 yıl
boyunca uzaklaştıracak günü hiç unutmadı.
Erkek arkadaşı Joao, ona limana kadar eşlik etmiş ve gitarıyla serenat yapmıştı.
Kim sana bu uzun yolu gösterdi ?/ Kim sana bu uzun yolu
gösterdi? / Sao Tomé’ye giden yolu.
Quem mostrava esse caminho longe?
Quem mostrava esse caminho longe?
Esse caminho pa Sao Tomé
Sodade, sodade,sodade
Dessa minha terra,Sao Nicolau
Bu hüzünlü veda şarkısı, yerel bir müzisyen olan Armando Zeferino
Soares tarafından yazılmıştı. Sanatçı, 2006 yılında “Semana” gazetesi ile
yaptığı söyleşide, şarkıyı Sao Tomé’’ye gidecek olan arkadaşları için verilen bir veda partisinde bestelediğini söylemişti.
Sodade, Portekizcedeki “Saudade” sözcüğünden Cape Verde
Creole lisanına türetilmiş bir sözcük idi ve “gurbet hasreti,sıla hasreti ”
manasına geliyordu.
Hasret ,hasret,hasret / Benim toprağım Sao Nicolau’dan
Sodade, kölelik,salgın hastalıklar ve göçlerle şekillenen ve
acı ,hasret ve direniş hikayelerini anlatan Cape Verde müziği “Morna”nın en
güzel örneklerinden biri olarak, “Morna Müziğinin Kraliçesi”olarak ünlenen Cesaria
Evora tarafından ölümsüzleştirildi.
Çocuk yaşta iken müzisyen babasını kaybeden ve 16 yaşından
itibaren tavernalarda şarkı söyleyerek sahne hayatına başlayan Cesaria Evora,
44 yaşında iken Cape Verde’li bir başka sanatçı olan “Bana” tarafından Lizbon’a
davet edilmişti. Burada, yapımcı Jose de Silva tarafından keşfedilen Evora,
1988 yılında “La Diva Aux Pieds Nus” , “Çıplak Ayaklı Diva” albümü ile ilk
uluslararası başarısını elde etti.
Sanatçının,” Sodade” ın da yer aldığı 1992 tarihli “Miss Perfumado” albümü ,büyük
bir başarı elde ederek 300.000 kopya sattı. Şarkılarını Cape Verde Creole
lisanında söyleyen Cesaria Evora, bu küçük Batı Afrika adalar ülkesinin sembolü
ve müzik elçisi olmuştu. Adasındaki yoksul kadınlarla dayanışmasının bir
işareti olarak tüm konserlerine çıplak ayakla çıkan Diva, kapısının her zaman
açık olması ile bilinen doğduğu ada, Mindelo’daki evinde 70 yaşında iken vefat etti.
Cesaia Evora ile özdeşleşen bu hüzünlü veda şarkısı Sodade
eşliğinde Cape Verde’ye veda ederek, Sao Tomé’ye çalışmaya giden göçmenlerden Mariana Dos Santos gibi şanslı olanları,
doğdukları topraklara dönüp orada yaşamlarını sürdürdüler.Bir kısmı ise
doğdukları toprakları bir daha hiç göremeyen talihsiz göçmenler kervanına
katıldılar.
Derleyen : V.Victor Mori
Kaynakça:
Ramalho De Silva B.,The Story of
Morna,23.05.2021,aljazeera.com
Hatton B.,A local Life:Singer Cesaria Evora was called”The
barefoot Diva”,17.11.2011,Washington Post
Cagnolari V.,Césaria Evora : memories of a
journey,17.12.2021
Yorumlar
Yorum Gönder