A WHITER SHADE OF PALE - PROCOL HARUM
A Whiter Shade of
Pale by Procol Harum
https://www.youtube.com/watch?v=St6jyEFe5WM
Barok müziğin en
önemli bestecisi Johann Sebastian Bach kendi eserlerinin dünya klasikleri
arasına gireceğini tahmin etmiş olabilir ama 300 yıl sonrasında çok farklı
müzik türlerine de esin kaynağı olabileceğini muhtemelen aklına getirmemiştir.
1708 -1717 yılları
arasında bestelediği Mi Minör Bourré, Led Zeppelin’in ikonik bestesi “Stairway
to Heaven”’a ve Beatles ‘ın White Album ‘ünde yayınlanan Paul McCartney bestesi
Blackbird’e esin kaynağı olmuştur. McCartney, Beatles’ın Bach’ın müziğinden çok
etkilendiğini söylemiş ve deyim yerindeyse Bach’ın kendi döneminin bir nevi Pop
Star’ı olduğunu ifade etmiştir. İngiliz progresif rock grubu Jetthro Tull daha
da ileriye giderek Bourré’nin cover’ını yapmış ve bir flüt virtüözü olan Ian
Anderson lavta için yazılmış olan ve daha çok gitaristler tarafından icra edilen
Bourré ‘yi ustaca yorumlamıştır.
Bach’ın bir başka
eseri 1967 yılında bir İngiliz grubu Procol Harum’un ilk single’ ına da esin
kaynağı olacak ve eser grubun imza şarkısı olarak Rolling Stone dergisi
tarafından tüm zamanların en iyi şarkıları arasında 57.sırada gösterilecekti.
Bahis konusu şarkı “A Whiter Shade of Pale” ve esin kaynağı ise Bach’ın “Air On
the G String” adlı süiti idi.
Grubun tüm
şarkılarının söz yazarı olan Keith Read bir partide iken birinin yanındaki
kadına “You've gone a whiter shade of pale” dediğini duyar. 2008 yılında Uncut
dergisi ile yaptığı söyleşide hikayenin devamını şu şekilde anlatmıştır:” Elimde
başlangıç cümlesi vardı”. ” A whiter shade of pale” ”Soluğun daha beyaz bir
tonu “. Bundan sonrası bir puzzle’ı tamamlamak gibiydi. Bir erkekle bir kadın
arasındaki basit bir hikayeyi anlatmaktan çok, bir ortam yaratmaya
çalışıyordum. “Oda uğuldarken uçuşan tavanlar” sözleri ile bir sahne resmetmek
istemiştim. Amacım bir gizem yaratmak değildi. Sanırım bir yozlaşma sahnesi
tarif etmiş gibi gözüküyordum ama o zaman böyle bir deneyim yaşamayacak kadar
gençtim.”
Bob Dylan’ın
60’ların ortasında yazdığı gerçeküstü şarkı hikayelerinden oldukça etkilenmiş
olan Reid, ne ifade ettikleri tam olarak anlaşılmasa da dinleyicide çok kalıcı
etkiler yaratan sözler yazmıştı.
Şarkının bestecisi
Gary Brooker, iyi bir caz ve klasik müzik dinleyicisi olduğunu ve bestelerini
yaparken her zaman klasikle rock’ı harmanladığını ifade ettiği söyleşide
benzerliği şu şekilde anlatmıştır: ”Piyanoda Bach’ın Air On the G String adlı
eserini çalıyordum ve ilk iki ölçüden
sonra bir şekilde yanılarak kendi
tarzımda devam ettim. Akorların inişleri ve açılıştaki uzun notalar benzerlik
gösteriyor ama ilk iki ölçüden sonra “A Whiter Shade of Pale” çok farklı bir
şekilde devam ediyor. Her iki eser de şarkı boyunca devam eden müthiş bir duyguyu
ve derinliği paylaşıyorlar.”
“A Whiter Shade Of
Pale” Londra’da Olimpic Sound stüdyolarında kaydedildi.10 dakika süren şarkı
önce dört kıtadan üç kıtaya sonra da radyolarda çalınabilmesi için iki kıtaya
düşürüldü. 12 Mayıs 1967 ‘de single olarak yayınlandı ve 8 Haziran’da
İngiltere’de liste başına yükselip orada 6 hafta kaldı. Tüm dünyada 10 milyon
adet satarak tarihin en çok satan single’larından biri olan “A Whiter Shade of
Pale”, John Lennon’un en çok sevdiği şarkılardan biri idi ve 1967 yazının
marşlarından biri oldu. Şarkı birçok ülkede liste başına yükseldi ve o zamandan
beri bir başyapıt olarak müzik dünyasında kalıcı bir yer edindi.
Şarkının başka
sanatçılar tarafından kaydedilmiş olan 1000’den fazla cover’ı oldu. Bunlardan
en çok bilineni Annie Lennox’un 1995 yılında yaptığı ve İngiltere Listelerinde
16.sıraya kadar yükselmeyi başaran cover’ı idi.
https://www.youtube.com/watch?v=AtWHT9x3Ubk
“A Whiter Shade of Pale”in büyük bir hit
olmasında şüphesiz Hammond orguyla Matthew Fisher’ın rolü büyüktü. Tüm soloların
org ile Fisher tarafından çalınmasına karar verilmişti. Özellikle şarkının
intro’sundaki katkısının gözardı edilmesi ve besteciler arasında adının yer
almamasına tepki olarak Fisher, beraber büyüdüğü ve The Paramounts grubundan
beri beraber olduğu arkadaşlarından ayrılmaya karar verdi.
2005 yılına kadar
sessiz kalan Fisher bu tarihte “A Whiter Shade Of Pale”’in müziğinin yazarları
arasında gösterilmesi için bir dava açtı ve mahkeme 2005 sonrasındaki telif
haklarından kendisine %40 pay verilmesine karar verdi. Temyiz mahkemesi ise
davayı zaman aşımından düşürdü. Fisher 2009 yılında Lordlar Kamarasına başvurdu
ve kamara tarihinde ilk defa telif hakları ile ilgili bir davaya baktı. İngiliz
kanunlarında telif haklarının zaman aşımı ile ilgili bir madde olmadığını ve
Fisher’ın geç kalmasının aslında davalıların lehine bir durum yaratığını not
düşen jüri, oybirliği ile Fisher ‘ın lehine karar verdi.
5 jüriden biri olan
Barones Hale,”60’ları hatırlayan biri olarak” o unutulmaz org solosunun
sahibinin haklarının tanınmasından büyük memnuniyet duyduğunu ifade etti.
Düzenleyen :V.Victor
Mori
Kaynakça:
Taylor T., From The
Beatles to Led Zeppelin :10 iconic tracks inspired by classical composers, Far
Out, May 2021
Beviglia J,Behind
The Song, Procol Harum,A Whiter Shade Of Pale,American Song Writer , June 2021
A Whiter Sahde Of
Pale, Songfacts
A Whiter Shade of
Pale, Procol Harum, Bourré,Johann Sebastian Bach, Wikipedia
Yorumlar
Yorum Gönder